توهّم آگاهی چرا هیچگاه در اندیشیدن تنها نیستیم؟
شین فردریک۱، استاد بازاریابی دانشگاه ییل، آزمون سادهای را بدعت نهاده تا [بر اساس آن] تعیین کند آیا فرد بیشتر شهودی است یا تأملی. او این آزمون را سیآرتی۲ (آزمون تفکر شناختی) میخواند. این آزمون شامل سه مسئله ساده است. او یکی از این مسائل را در یک کتاب معما پیدا کرد:
یک توپ و یک چوب بیسبال مجموعاً ۱/۱۰دلار میارزند. قیمت چوب بیسبال یک دلار بیشتر از توپ است. قیمت توپ چقدر است؟
آیا فکر میکنید جواب ۱۰ سنت باشد؟ شما هم مانند بقیه اشتباه میکنید. اکثر مردم جواب مشابهی را گزارش میکنند (از جمله اکثر دانشآموزان در کالجهای آیوی لیگ). مهمتر اینکه ۱۰ سنت تقریباً به ذهن همه میرسد. سؤال واقعی این است که آیا شما این پاسخ شهودی را میپذیرید یا آن را بررسی میکنید. اگر آن را بررسی کنید، خواهید دید که اگر قیمت توپ ۱۰ سنت باشد و چوب بیسبال یک دلار بیش از توپ بیارزد، آنگاه چوب بیسبال ۱/۱۰دلار و آنها با هم ۱/۲۰دلار قیمت خواهند داشت. بنابراین جواب ۱۰ سنت نیست.
تعداد کمی از مردم پاسخ شهودی خود را بررسی میکنند و میفهمند که ۱۰ سنت اشتباه است. اکثر آنها قادرند جواب درست را محاسبه کنند۳. فردریک چنین افرادی را تعمقی۴ میخواند. مقصود او این است که این افراد اغلب پاسخ شهودی خود را سرکوب نموده و پیش از پاسخ تأمل میکنند.
مسئله توپ و چوب بیسبال یک مشخصه مشترک با دو مسئله دیگر در آزمون تفکر شناختی (سیآرتی) دارد. این یکی از آنهاست:
در یک دریاچه، بستری از زنبقهای آبی وجود دارد. هر روز، وسعت این بستر دو برابر میشود. اگر ۴۸ روز طول بکشد که این بستر تمام دریاچه را بپوشاند، چقدر طول میکشد که این بستر نیمی از دریاچه را بپوشاند؟
آیا پاسخ "۲۴" به ذهن شما رسید؟ این اتفاق برای همه میافتد و اکثر مردم آن را به مثابه جواب صحیح اعلام میکنند. آیا این پاسخ صحیح است؟ بسیار خب، اگر اندازه این بستر هر روز دو برابر میشود، پس اگر نصف دریاچه در روز ۲۴ پوشیده شده باشد، در روز ۲۵ به طور کامل پوشیده خواهد شد. اما مسئله میگوید که دریاچه به طور کامل در روز ۴۸ پوشیده شده است. پس روز ۲۴ نمیتواند صحیح باشد. پاسخ صحیح یک روز پیش از پوشش کامل دریاچه است، روز ۴۷ام.
مسئله باقی مانده این است:
اگر ۵ ماشین به مدت ۵ دقیقه ۵ وسیله را بسازند، چقدر طول میکشد که ۱۰۰ ماشین ۱۰۰ وسیله را بسازند؟
نکته همینجاست، جواب ۱۰۰ نیست۵.
آنچه در هر سه مسئله سیآرتی مشترک است این است که پاسخ نادرست سریع و ناگهانی به ذهن میرسد. برای رسیدن به پاسخ صحیح، پاسخ شهودی باید سرکوب شود و محاسباتی انجام دهید. اکثر مردم خود را اذیت نمیکنند. بهجای آنکه پاسخ نادرست را سرکوب کنند و با کمی تأمل به کشف جواب صحیح بپردازند، تنها پاسخ شهودی، یعنی اولین جوابی که ناگهان به ذهنشان میرسد را نسنجیده اعلام میکنند. کمتر از ۲۰ درصد مردم آمریکا به هر سه مسئله سیآرتی پاسخ صحیح میدهند. ریاضیدانان و مهندسان نسبت به شعرا و نقاشان عملکرد بهتری دارند، اما نه خیلی بهتر. حدود ۴۸ درصد دانشجویان امآیتی که فردریک آنها را آزمود به هر سه مسئله پاسخ صحیح دادند اما تنها ۲۶ درصد از دانشجویان پرینستون موفق به این کار شدند.
۱. Shane Frederic
۲. Cognitive reflection test
۳. پاسخ صحیح ۵ سنت است. -م.
۴. reflective
۵. جواب صحیح ۵ دقیقه است. (برای هر ماشین ۵ دقیقه طول میکشد که یک وسیله را بسازد). -م.
#توهّم_آگاهی #چرا_هیچگاه_در_اندیشیدن_تنها_نیستیم؟، #استیو_اسلومن #فیلیپ_فرنباخ، مترجمان #مینا_تربتی #محسن_فشی، #کتاب_کولهپشتی، صص ۱۰۲-۱۰۴