ما از گروهی از مسافران هرروزه آمریکایی قطار خواستیم تا برآورد کنند که با اَشکال جدید پول رایج آمریکا چقدر می‌توانند خرید کنند. در یکی از مطالعات، هر یک از افراد برآورد کردند که از ۱۰ قلم کالای ارزان‌قیمت -مثل پونز، گیره کاغذ، خودکار و دستمال سفره کاغذی- چه تعداد را می‌توانند با یک اسکناس یک دلاری بخرند. به نیمی از بزرگ‌سالان پرسش‌نامه‌ای دادیم که شامل تصویری از اسکناس یک دلاری واقعی بود، و به نیمی دیگر پرسش‌نامه‌ای مشابه دادیم، که فقط یک تفاوت مهم داشت: تصویر اسکناس یک‌دلاری را، که در بالای این پرسش‌نامه دیده می‌شد، به‌طرز ظریفی تغییر داده بودیم، طوری که شبیه اسکناس اصلی، ولی نه عین آن، به نظر می‌رسید. بزرگ‌سالانی که به تصویر یک‌دلاری دست‌کاری‌شده نگاه می‌کردند نیز تخمین زدند با اسکناس یک‌دلاری چقدر می‌توانند خرید کنند. در تصویر، هر دو اسکناس را کنار هم نشان داده‌ام تا متوجه شوید که آن‌ها چگونه به نظر می‌رسیدند.

مسافران قطار زمان کمی صرف نگاه‌کردن به تصویر اسکناس‌ها می‌کردند، بااین‌حال، تصاویر مزبور برآوردشان از قدرت خرید اسکناس را شکل داد. آن‌هایی که پرسش‌نامه‌ای را پر کردند که تصویر اسکناس اصلی را نشان می‌داد برآورد کردند که به طور میانگین می‌توانند ۲۲ عدد از اجناس ارزان‌قیمت را خریداری کنند، و کسانی که پرسش‌نامه‌ای را پر کردند که شکل دست‌کاری‌شده را نشان می‌داد تخمین زدند که، به طور متوسط، فقط دوازده عدد از اجناس ارزان را می‌توانند بخرند. اینْ تفاوت زیادی است (در نظر داشته باشید که حتی یک نفر هم متوجه نشد که اسکناس دست‌کاری‌شده واقعی نیست، حتی موقعی که آزمایشگر سؤال کرد که در اسکناس‌ها چیز عجیبی دیده‌اند یا نه). پولْ نمادی قدرتمند است -پول می‌تواند ما را مستقل و خودخواه ساخته و نسبت به درد جسمی بی‌احساس کند- درعین‌حال، نمادی شکننده نیز هست: به مجرد آنکه پولِ رایج را حک و اصلاح می‌کنید، حتی طوری که کسی متوجه آن تغییر نشود، تداعیِ نمادین آن با "ارزش" کم‌کم از دست می‌رود.

Alter, A. L., and Oppenheimer, D. M. (2008). "Easy on the mind, easy on the wallet: The effects of familiarity and fluency on currency valuation". Psychonomic Bulletin and Review, 15, 985-990.

#بازداشتگاه_صورتی #نیروهای_پنهانی_که_طرز_فکر،_احساس_و_رفتار_آدمی_را_شکل_می‌دهند، #آدام_آلتر، مترجم: #هوشمند_دهقان، #انتشارات_ترجمان_علوم_انسانی، صص ۹۹-۱۰۱